పరమేశ్వరుడు లింగోద్భవ మూర్తిగా ఆవిర్భవించిన రోజునే మనం మహాశివరాత్రిగా జరుపుకుంటాం.
దీని ప్రాశస్త్యాన్ని ఈ క్రింది ముఖ్య అంశాల ద్వారా తెలుసుకోవచ్చు:
- లింగోద్భవం (The Emergence of Lingam)
పురాణాల ప్రకారం, బ్రహ్మదేవునికి మరియు విష్ణుమూర్తికి మధ్య “ఎవరు గొప్ప?” అనే వివాదం తలెత్తినప్పుడు, వారి అహంకారాన్ని అణిచేందుకు పరమశివుడు ఒక అనంతమైన అగ్ని స్తంభం (జ్యోతిర్లింగం) రూపంలో ఉద్భవించాడు. ఆ ఆదిమధ్యాంతాలు లేని లింగం ఆవిర్భవించిన సమయమే మహాశివరాత్రి. - శివ-పార్వతుల కళ్యాణం
మహాశివరాత్రి రోజునే శివపార్వతుల వివాహం జరిగిందని లోకవాడుక. ప్రకృతి (పార్వతి) మరియు పురుషుడు (శివుడు) ఏకమైన రోజూ ఇదే. ఈ కలయిక సృష్టి గమనాన్ని సూచిస్తుంది. - క్షీరసాగర మథనం – హాలాహలం
దేవదానవులు అమృతం కోసం సముద్రాన్ని మథించినప్పుడు పుట్టిన భయంకరమైన హాలాహలాన్ని లోక రక్షణ కోసం శివుడు స్వీకరించాడు. ఆ విషం గొంతు దాటకుండా పార్వతీ దేవి శివుని కంఠాన్ని గట్టిగా పట్టుకుంది. అలా ఆయన ‘నీలకంఠుడు’ అయ్యాడు. ఆ జాగరణ సమయంలో శివుడిని శాంతింపజేయడానికి దేవతలు భజనలు చేశారని, అందుకే శివరాత్రి నాడు జాగరణ చేసే ఆచారం వచ్చిందని చెబుతారు.
శివరాత్రి నాడు పాటించవలసిన ముఖ్య విధులు
శివరాత్రి పర్వదినాన భక్తులు ప్రధానంగా మూడు పనులు చేస్తారు:
ఉపవాసం: ఆహారం తీసుకోకుండా ఇంద్రియాలను నిగ్రహించి, మనస్సును శివునిపై లగ్నం చేయడం.
జాగరణ: రాత్రంతా నిద్రపోకుండా శివ నామస్మరణ చేయడం. ఇది మనిషిలోని తామస గుణాన్ని (సోమరితనం/అజ్ఞానం) దూరం చేస్తుంది.
అభిషేకం: శివుడు అభిషేక ప్రియుడు. “నమక చమకాలతో” పంచామృత అభిషేకం చేయడం వల్ల పాపాలు తొలగిపోతాయని నమ్మకం.
ఆధ్యాత్మిక అంతరార్థం
శివరాత్రి కేవలం ఒక పండుగ మాత్రమే కాదు, అది మనలోని అజ్ఞానమనే చీకటిని తొలగించుకుని జ్ఞానమనే జ్యోతిని వెలిగించుకునే సమయం. మాఘ బహుళ చతుర్దశి నాడు చంద్రుడి కళలు క్షీణిస్తాయి. చంద్రుడు మనస్సుకు కారకుడు. మనస్సు అణిగిపోయిన ఆ సమయంలో శివ చింతన చేస్తే మోక్షం లభిస్తుందని వేద పండితులు చెబుతారు.
“శివాయ విష్ణు రూపాయ – శివ రూపాయ విష్ణవే”
(శివుడే విష్ణువు, విష్ణువే శివుడు – అంతా ఒక్కటే పరమాత్మ తత్వం)
డా.శివ సుబ్రహ్మణ్యం,
ఫౌండర్ & చైర్మన్, భారతి సేవా ట్రస్ట్,
తెలంగాణా మరియు ఆంధ్రప్రదేశ్.
